थारुहरुको महान पर्व माघी आजबाट शुरु भएको छ । थारु समुदायका मानिसले माघ १ गतेलाई नयाँ वर्षका रुपमा पनि मनाउने गर्दछन् । भने आजबाट थारुहरुको थारु सम्वत् २६४४ शुरु भएको छ । थारुहरुले यस पर्वलाई ठाउँ अनुसारको नामले मनाउने गर्छन् । कतै माघी, कतै माघ, कतै खिचडी त कतै माघे संक्रातीका नामले पनि मनाउने गर्दछन् । माघीको पहिलो दिन गाउँभरीका, आफन्तीहरु जम्मा भई ‘काटमार मनाउने गर्दछन् ।

पुस मसान्तका दिन काटमार अर्थात सुँगुर, बंगुर काट्ने र माघ १ गतेदेखि धुमधामसककग नाच्ने र गाउने रमाउने चलन छ । पुस मसान्तका राति बडघरका घरमा माघी पर्वमा गाइने धुम्रु गीत गाउँदै रातभरि नाचगान गरी जाग्राम बस्ने र बिहान माघ १ गते नाच्दै नजिकैको नदी तालतलैयामा नुहाउन जाने परम्परा छ । यसलाई थारूहरू ‘माघ लहैना’ भन्छन् । ‘‘पहिले वर्ष भरी हरवाही अर्थात मजदुरी गरी थाकेका यस समुदायका मानिसहरु आफुले गरेको मजदुरी बापतको ज्याला जम्मा गर्ने गर्दथ्ये” रामग्राम नगरपालिका वडा नम्बर १ की ७० वर्षीय बृद्ध कृष्ण कुमारी थरुनीले भन्नुभयो ।

उहाँका अनुसार काटमारका दिन ज्याला जम्मा गरी माछा, मासु किनेर आजैबाट पोखरी तलाउका माछा मार्ने, बुगुंर मार्ने र मिठा–मिठा परीकार पकाएर खाने–खुवाउने गर्दछन् । आ–आफ्ना चेलीबेटी, आफन्तजनहरुलाई बोलाउने, सुःख दुखका कुरा, रमाईलो साटासाट गर्ने गरेका उहाँले बताउनुभयो । माघी पर्व माघ १ गतेबाट माघे औँसीका दिनसम्म मनाउने गरीन्छ । माघ १ गते थारु समुदायका मानिसहरु बिहानै जलाशयमा गई स्नान, पूजा गरी ठूलाबडा कहाँ गएर आशीर्वाद लिने परम्परा छ । यसैदिनदेखी यस समुदायमा माघे औँसीका दिनसम्म खिचडी पकाएर खाने चलन रहेको पनि बृद्धा थरुनीले बताउनुभयो ।

माघी पर्वमा घरमा भएका अनाज जस्तै चामल, दाल, घिउ, अदुवा, बेसार आदि मिसाएर खिचडी बनाएर खाने प्रचलन छ । थारुहरुको खाने विषेश परिकार नै चिच्चर ‘चेची” र माछा अनिवार्य रुपमा पकाएर खाने गर्छन् । यो पर्वमा थारू समुदायका घरमा खासगरी सुँगुर, बंगुरको मासु खाने चलन छ । माघीमा जाँड, सुँगुर र बंगुरको मासु खाने चलन भएकोले थारू गीत पनि त्यसै अनुसार गाइएका छन् । माघी पर्वमा दिदीबहिनी तथा साथीभाइलाई आमन्त्रण गर्ने काम पनि भइरहेको छ । पछिल्लो समय माघीमा नुहाउने घाटमा मेला लगाउने चलन बढ्दै गएको छ ।

यस्तै थारू समुदायका लागि चाहिने बडघर, चौकीदार र गुरुवा छान्ने काम पनि यही बेला हुने गर्दछ । कमैयामुक्तिको घोषणा पूर्वकमैया राख्नका लागि हुने खोजीको परम्परा भने अहिले हटेको छ । अधियामा जग्गा जोत्ने नजोत्ने छिनोफानो भने यही बेला गर्छन् । माघीका अवसरमा थारु समुदायले देशका विभिन्न स्थानमा कार्यक्रम, बृहत मेला गरेर मनाउँदै आएका छन् । तर यस वर्ष कोरोना महामारीका कारण धेरै ठाउँमा कार्यक्रम, माघी महोत्सव गरेर मनाईएको छैन् भने कतै बृहत कार्यक्रम नै आयोजना गरीएको छ । यसैबिच पश्चिम नवलपरासीका विभिन्न स्थानमा माघी महोत्सवको आयोजना गरीएको छ ।

जिल्लाको सरावल गाउँपालिका वडा नम्बर २ मनरीमा हरेक वर्ष जस्तै यो वर्ष पनि बृहत माघी महोत्सवको आयोजना गरीएको छ । श्रीराम युवा प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको उक्त महोत्सव २ दिन सञ्चालन हुने गर्दछ । मनरीमा हुने माघी महोत्सवको चहलपहल राम्रो भैरहेको श्रीराम युवा प्रतिष्ठानका सल्लाहकार सञ्जय चौधरीले जानकारी दिनुभयाे ।